Ankara’da spiral taktırma işlemi, uzun süreli ve geri dönüşümlü bir doğum kontrol yöntemi arayan kadınlar tarafından sıkça tercih edilmektedir. Tıbbi adı rahim içi araç (RİA) olan spiral; yüksek koruyuculuk sağlaması, günlük kullanım gerektirmemesi ve istenildiğinde çıkarılabilmesiyle öne çıkar.
Bakır içeren ve hormon salgılayan farklı RİA türleri bulunmaktadır. Hormonlu RİA’lar gebelikten korunmanın yanı sıra yoğun adet kanamasının azaltılması ve uygun hastalarda rahim iç tabakasının korunması amacıyla da kullanılabilir.
Hangi RİA türünün uygun olduğu; kişinin yaşı, adet düzeni, sağlık geçmişi, rahim yapısı ve korunma beklentisi değerlendirilerek kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından belirlenmelidir.
Spiral, tıbbi adıyla rahim içi araç (RİA), gebeliği önlemek amacıyla rahim içine yerleştirilen küçük bir doğum kontrol aracıdır. Bakır içeren ve levonorgestrel hormonu salgılayan farklı türleri bulunmaktadır.
Bakırlı RİA, bakır iyonlarının spermlerin hareketini ve işlevini bozması yoluyla döllenmeyi önler. Hormonlu RİA ise rahim ağzı salgısını koyulaştırır, spermlerin ilerlemesini zorlaştırır ve rahim iç tabakasını inceltir.
Doğum kontrol yöntemlerinin seçimi kişiye özeldir ve uzman bir sağlık çalışanı tarafından belirlenmesi en doğru yaklaşımdır. Genel yaklaşım olarak spiraller uzun süreli ( 5 yıl ve üzeri ) doğum kontrolü isteyenler ve en az bir doğum yapmış olanlar tarafından tercih edilir.
Ancak son yıllarda çeşitliliği giderek artan yeni nesil spiraller, gerek uygulama kolaylığı gerek yan etki riskinin düşüklüğü nedeniyle hiç doğum yapmamış ve nispeten daha kısa süre korunma isteyen kadınlar tarafından da tercih edilmektedir.Adet kanamaları fazla ve ağrılı olan kadınlarda hormonlu (levonorgestrel içeren) spiraller, hiç doğum yapmamış kadınlarda ise daha küçük çaplı (28×30 mm ) spiraller daha uygundur.
Rahim içi araçlar genel olarak bakırlı ve hormonlu olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Kullanılacak spiral türü; kişinin adet düzeni, sağlık geçmişi, rahim yapısı ve korunma beklentisi değerlendirilerek hekim tarafından belirlenir.
Bakırlı spiraller hormon içermez. Bakır iyonları spermlerin hareketini ve işlevini bozarak döllenmenin gerçekleşmesini önlemeye yardımcı olur. Kullanım süresi, spiralin modeline ve üretici önerilerine göre değişebilir.
Bakırlı spiraller bazı kadınlarda adet kanamasının ve adet sancısının artmasına neden olabilir. Bu nedenle spiral seçimi yapılırken kişinin mevcut adet düzeni ve rahim yapısı dikkate alınmalıdır.
Klasik T spiral, T şeklindeki plastik bir gövdenin çevresine sarılmış bakır telden oluşur. En yaygın kullanılan bakırlı spiral türlerinden biridir. Farklı boyut ve bakır yüzey alanına sahip modelleri bulunabilir.
GyneFix, cerrahi ip üzerine dizilmiş bakır parçalardan oluşan ve rahmin üst bölümüne sabitlenen çerçevesiz bir spiral türüdür. Klasik T şeklindeki spirallerden farklı bir tasarıma sahiptir.
GyneFix spiral, rahim yapısı ve kişinin tıbbi özellikleri değerlendirilerek uygun hastalarda tercih edilebilir. Ancak hiçbir spiral türünde yer değiştirme veya rahimden atılma riski tamamen ortadan kalkmaz.
Ballerina spiral, esnek bir taşıyıcı üzerinde bulunan bakır parçaların rahim içinde küresel bir şekil alması prensibiyle tasarlanmıştır. Klasik T spirale göre daha küçük ve esnek bir yapıya sahiptir.
Ballerina spiral, özellikle rahim içi ölçüleri daha küçük olan veya klasik T spiral dışında alternatif arayan kadınlarda hekim değerlendirmesiyle tercih edilebilir.
Altın spiral, bakıra ek olarak altın içeren rahim içi araçları ifade eder. Altın bileşeninin ürünün yapısal dayanıklılığına ve bakır telin özelliklerinin korunmasına katkı sağlaması amaçlanır.
Altın spiral seçimi yapılırken ürünün boyutu, içeriği, kullanım süresi ve kişinin tıbbi özellikleri birlikte değerlendirilmelidir. Altın içermesi, kanama ve ağrı gibi yan etkilerin kesin olarak görülmeyeceği anlamına gelmez.
Gümüş spiral, bakır yapıya gümüş bileşeni eklenmiş rahim içi araçlardır. Farklı boyutlarda ve tasarımlarda gümüş spiral modelleri bulunabilir.
Gümüş spiral ile klasik bakırlı spiral arasındaki seçim; ürünün özellikleri, rahim yapısı, adet düzeni ve hekimin değerlendirmesine göre yapılmalıdır. Gümüş içeren spiraller için kanama ve ağrıyı kesin olarak azalttığı şeklinde genel bir ifade kullanılmamalıdır.
Hormonlu spiraller, levonorgestrel adı verilen progesteron benzeri bir hormon salgılar. Bu hormon rahim ağzı salgısını koyulaştırarak spermlerin ilerlemesini zorlaştırır ve rahim iç tabakasını inceltir.
Hormonlu spiraller gebelikten korunmanın yanı sıra yoğun ve ağrılı adet kanamalarının azaltılmasına yardımcı olabilir. Uygun hastalarda rahim iç tabakasının aşırı kalınlaşmasının önlenmesi veya hormon replasman tedavisi sırasında rahim iç tabakasının korunması amacıyla da kullanılabilir.
Hormon miktarı, boyutu ve kullanım süresi farklı olan hormonlu spiral çeşitleri bulunmaktadır. Koruma süresi kullanılan ürüne göre değişir.
Rahim içi spiraller jinekolojik muayene masasında ,uzman hekim tarafından uygun ekipman kullanılarak 3-5 dakika içinde uygulanır.Gerekli aletler ;
Uygulama sırasında genellikle anestezi gerekli değildir. Ancak hassas bünyeli hastalarda veya tercihe göre lokal anestezi veya sedasyon uygulanabilir. İşlem sırasında vajinada bir gerginlik hissi ve kasıkta kramp şeklinde kısa süreli bir ağrı olacaktır..Nadiren de olsa rahim ağzındaki vagal reflex nedeniyle işlem sonrası tansiyon düşmesi hatta senkop yani baygınlık atağı olabilmektedir. Bu yüzden bir süre (10-15 dk) dinlenme ve gözlem gereklidir.
Rahim içi araç uygulanmadan önce gebelik olmadığından makul ölçüde emin olunması gerekir. Bu koşul sağlandığında spiral yalnızca adet döneminde değil, adet döngüsünün uygun görülen herhangi bir gününde takılabilir.
Adet döneminde uygulanması gebelik olasılığının değerlendirilmesini kolaylaştırabilir ancak işlemin mutlaka adetin dördüncü veya beşinci gününde yapılması gerekmez. En uygun zaman kişinin adet düzeni, son cinsel ilişki tarihi, kullandığı korunma yöntemi ve gebelik olasılığı değerlendirilerek hekim tarafından belirlenir.
Rahim içi araçlar uygun hastalarda doğumdan, düşükten veya kürtajdan sonra da uygulanabilir. Uygulamanın zamanı; enfeksiyon varlığı, doğum şekli ve kişinin tıbbi durumu dikkate alınarak belirlenmelidir.
Bakırlı rahim içi araç, korunmasız cinsel ilişkiden sonraki beş gün içinde uygun hastalarda acil korunma yöntemi olarak da uygulanabilir.
Spiral uygulaması sonrası 15-30 dk süreyle hafif pelvik ağrı olması doğaldır.Hasta regl döneminde değilse hafif kanama olabilir.Regl döneminde uygulanmış ise kanamasının bir miktar artabileceği ve bir iki gün lekelenme şeklinde uzayabileceği konusunda uyarılmalıdır. Uygulama sonrası bir hafta cinsel ilişkiden kaçınılmalıdır. Uzayan ve giderek artan ağrı, kanama, kötü kokulu akıntı gibi belirtiler olursa kontrole gelmesi konusunda uyarılmalı ve bir ay sonra tercihen ilk regl sonrası mutlaka kontrol muayenesi yapılmalıdır.
Ankara ‘da spiral takma işlemi, özel ve kamu hastaneleri Jinekoloji poliklinikleri, Aile planlaması merkezleri, Özel tıp merkezleri ve özel muayenehanelerde yapılabilmektedir.
Spiral takma işlemi bir miktar hassasiyet ve kısa süreli kasık ağrısına yol açabilir. Ancak anestezi gerektirecek boyutta bir acı vermez. Yine de ağrı eşiği kişiden kişiye farklılık gösterebilmektedir ve subjektiftir.
Takılan spiralin türüne göre değişmekle birlikte minimum 5 yıl maksimum 10 yıl koruma sağlar.
Evet genellikle etkiler. Özellikle bakırlı spirallerde adet miktarı ve süresinde bir miktar artış olabilir.Hormonlu spirallerde ise rahim iç duvarındaki(endometrium)incelme nedeniyle kanama miktarında azalma ve bazen tam kesilme ( amenore) olabilir.
Evet spiral takıldıktan bir ay sonra genellikle ilk regl sonrası ilk kontrol yapılır. Sonra rutin olarak yılda bir kontrol yapılır. Kullanım sırasında regl düzeninde değişme, anormal ara kanama, ağrı, kokulu renkli akıntı gibi semptomlar olursa ilave kontroller yapılmalıdır.
Kayabilir . Özellikle takıldıktan sonraki ilk bir ay risk daha fazladır. Bu yüzden kontroller ve ağrı, kanama gibi kayma belirtileri konusunda uyarılar yapılır. Ancak spiralin kaymasında çoğu zaman sanıldığı gibi hastanın yaptığı egzersiz veya ağır kaldırma gibi etkenlerin rolü yoktur
