Gebelik her zaman planlı olmayabilir.Bebeğiniz bazen sürpriz şekilde de gelmeye karar verebilir. Ancak günümüzde aileler daha bilinçli bir şekilde gebe kalmayı tercih etmektedir.
Çiftler ilişkisel , sosyal ve kariyer açısından uygun zamanı belirledikten ve çocuk sahibi olmaya karar verdikten sonra sağlık açısından da doğru zamanlamayı planlamak için kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurmalıdır. Gebelik öncesi planlama danışmanlığı aşamasında , doktorunuz ayrıntılı bir sağlık öz geçmişi, ailevi hastalıklar, yaşam alışkanlıkları,jinekolojik sağlık, yapılan aşılar ve çalışılan iş kolu gibi konularda ayrıntılı bir anamnez alır.
Ardından iç ve dış genital organları kapsayan detaylı jinekolojik muayene ve ultrasonografi,gerekli ise smear ve HPV testleri gibi rutin taramaları yapar.Muayene sırasında herhangi bir patolojik bulguya rastlanırsa ona yönelik spesifik testler de alınabilir.
Muayene sonrasında son 3 ay içinde yapılmış ayrıntılı kan testleri incelenir. Kan şekeri, karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri, tiroid hormonu değerleri, b12, demir , D vitamini ,folik asit değerlerine bakılarak eksik olanlar için takviyeler başlanır. Bunların yanı sıra kilo (BMI), kan basıncı değeri, yaş ,sigara, alkol alışkanlığı ,çalışılan iş kolu gibi risk yaratabilecek faktörler üzerinde değerlendirme yapılır .
Sağlıklı bir gebelik süreci planlamak ve gebelikteki riskleri azaltmak amacıyla yapılması gereken muayeneler, tetkikler ve öneriler gebelik planlama danışmanlığı olarak adlandırılır.
Sağlıklı bir gebelik süreci ancak sağlıklı bir bedende mümkündür. Gebelik öncesi genel sağlık taramaları (rutin kan testleri, kan basıncı, vücut kitle indeksi vb ) ve jinekolojik muayene ile genital sistemin değerlendirilmesi çok önemlidir.Saptanan sağlık sorunları gebelik öncesi giderilirse,hem daha sağlıklı ve konforlu bir gebelik süreci geçirilir hem de olası gebelik ve doğum komplikasyonları azaltılır.
Yapılan testlerde herhangi bir vitamin ve mineral eksikliği saptanırsa uygun takviyelerle yerine konur. Özellikle B12 ve folik asit değerlerinin gebelikten 3 ay önce normal değerlerine getirilmesi yumurta dolayısıyla bebeğin sağlığı açısından çok önemlidir.
Gebelik öncesi; diyabet, hipertansiyon, tiroid hastalıkları, kalp-damar hastalıkları, böbrek hastalıkları gibi kronik hastalığı olan kadınlarda mutlaka ilgili branş uzmanından konsültasyon istenmeli ve muhtemel riskler belirlenerek tedbirleri alınmalıdır.
Eğer düzenli kullanılması zorunlu ilaçlar varsa bunların gebelikte kullanım riskleri hakkında bilgi verilmeli ve mümkünse daha az riskli ilaçlara geçilmelidir.Yine diş ve dişeti problemi varsa bunların tedavileride gebelik öncesi tamamlanmalıdır.
Gebelik planlama sürecinde dikkate alınması gereken noktalardan birisi de yaş ve dolayısıyla yumurtalık rezervidir. Günümüzde çiftler yaşam koşulları, kariyer hedefleri gibi sebeplerle çocuk sahibi olma süreçlerini ertelemek zorunda kalıyorlar.Özellikle gebelik planlamasını 35 yaş sonrasına bırakmayı düşünen kadınların yıllık olarak over rezervi kontrolü yaptırması iyi olacaktır.
Over rezervi değerlendirilmesi, kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından yapılır. Detaylı jinekolojik muayene , AMH ( Anti Müllerian Hormon ) testi,adetin 2 veya 3. günü yapılan antral folikül sayımı ve hormon testleri (FSH,LH,E2) ile over rezervi değerlendirilir.Sonuçlar yaş, genetik faktörler, genel sağlık durumu gibi parametrelerle birlikte değerlendirilr.
Gebelik planlama süreci bedensel,ruhsal, sosyal açılardan ele alınması gerekli bir alandır. Dolayısıyla kişiye özel olmalıdır. Burada konumuz bedensel açıdan değerlendirme olduğuna göre ,çiftlerin kapsamlı bir sağlık kontrolünden geçmesi çok önemlidir.Ana hatları ile sıralayacak olursak ;
Sık Sorulan Sorular
Evet mümkünse yani sürpriz bir şekilde gebelik oluşmadı ise planlama aşamasında doktor kontrolü yapılması çok faydalıdır. Zaten yıllık düzenli doktor kontrolleri her yaşta ihmal edilmemesi gereken bir konudur.Hem genel sağlık taraması hem de jinekolojik tarama ve takip düzenli olarak yapılmalıdır.
Folik asit takviyesine gebelikten 3 ay önce başlanmalıdır.
Evet gebelik öncesi smear testi mutlaka yapılmalıdır.
Her kadında gebelik öncesi AMH testi yapmaya gerek yoktur.Ancak gebelik planlaması 35 yaş üzerine bırakıldıysa veya muayenede over rezervinin düşük olduğundan şüphe ediliyorsa AMH testi yapılması faydalı olacaktır.
Gebelik her zaman planlı olmayabilir, bazen sürpriz olarak da başlayabilir.Ancak planlı ve daha bilinçli bir gebelik isteyen bütün çiftlere gebelik öncesi danışmanlık önerilir.Hamilelik öncesi kontroller ve danışmanlık Ankara ‘da kamu ve özel hastanelerde, aile hekimliklerinde ve özel muayenehanelerde yapılmaktadır.
