Bakırlı spiraller yaklaşık 50-55 yıl önce piyasaya sürülen en eski ve en yaygın kullanımı olan spiral çeşitlerinden biridir.Günümüzde çeşitli formları bulunan bakırlı spirallerden ilki ve halen en yaygın kullanılanı TCu380A (Cupper T) yani T şekilli bakırlı spiral 1980 li yılların sonunda FDA onayı alarak piyasaya sürülmüştür.
Günümüzde Multiload 375, Nova T, Gynefix, Ballerina olmak üzere çeşitli formları olan bakırlı spiraller, etkin koruma düzeyleri, uygulama ve kullanma kolaylığı ve uygun maliyetleri ile halen en yaygın ve güvenilir korunma yöntemidir.İçeriğindeki bakırın spermler üzerindeki toksik etkisiyle,döllenmeyi engelleyerek korunma sağlar.
Özellikle uzun süreli korunma isteği (5-10 yıl) ve düzenli cinsel hayatı olan kadınlarda ,yapılan jinekolojik kontrollerinde bakırlı spiral uygulamasına engel bir durumu yoksa tercih edilebilen bir yöntemdir.Kolay uygulanabilmesi,geri dönüşümlü bir yöntem olması ,sistemik etkisinin olmaması ve uygun maliyeti ile yaygın olarak tercih edilen bir yöntemdir.
Bakırlı spiral her kadın için uygun olmayabilir. Gebelik şüphesi, aktif pelvik enfeksiyon, nedeni açıklanmamış vajinal kanama veya rahim içi yapıyı belirgin şekilde bozan bazı durumlarda uygulama öncesinde ayrıntılı değerlendirme gerekir.
Piyasaya ilk çıkan bakırlı spiral formudur.T şeklindeki polietilen gövdeye sarılan bakır tellerden oluşur. Bu polietilen gövdeye emdirilen baryum sülfat isimli radyoopak madde sayesinde röntgen filminde görünür hale getirilmiştir. T şeklindeki gövdeye bağlı iki adet ince ip sayesinde hem yerinde olup olmadığı kontrol edilebilir hem de kolayca çıkarılması mümkün olur.Klasik T spirallerin koruma süresi 10 yıldır. Klasik T Spirallerin içeriğindeki bakır oranına ve küçük şekil farklılıklarına göre üç farklı tipi vardır;
1.COPPER T380A
2.NOVA -T 380
3. MULTİLOAD 375
Adından da anlaşılacağı üzere , cerrahi bir ip üzerine dizilmiş bakır boncuklardan oluşan ve uygulama sırasında rahim kubbesine sabitlenen bir spiral formudur. Diğer bakırlı spiraller ile aynı mekanizma üzerinden korunma sağlar. Boyut olarak daha küçük olması, kanamayı ve adet sancısını arttırıcı etkilerinin T spirallere göre daha az olması avantajlı özellikleridir.Ayrıca rahim duvarına sabitlendiği için kayma riski daha azdır. Özellikle klasik T spiraller ile ilgili olumsuz deneyimi olan hastalarda tercih edilebilir.Koruma süresi 5 yıldır.
Mavi renkli cerrahi bir ip üzerine dizilmiş küçük bakır boncuklardan oluşur ve uygulama sırasında rahim içinde sarmal hale gelir. Adını bu esnek gövdeden alır. Yani paket içinde düz bir formda olan bu spiral , hafızalı gövde yapısı sayesinde rahim içinde bir balerin kıvraklığı ile bükülerek sarmal bir küre halini alır.Avantajları daha ince ve küçük gövde yapısı sayesinde doğum yapmamış veya rahim yapısı küçük olan kadınlarda tercih edilebilir. Ayrıca ağrı ve kanama yapma gibi yan etkileri daha azdır. Takıldıktan sonra 5 yıl koruma sağlar.
Klasik T şekilli spirallerdeki bakır oranının azaltılıp ilave olarak altın veya gümüş takviyesi yapılmış spirallerdir. Avantajları gümüş ve altının antiseptik ve anti inflamatuvar etkileri sayesinde rahim içi enfeksiyon ve allerjik reaksiyon riskini azaltmalarıdır.Böylece adet ağrısı ve kanama artışı gibi istenmeyen etkiler olmayacaktır.Ayrıca çeşitli boyutları sayesinde hiç doğum yapmamış veya rahim yapısı küçük olan kadınlarda uygulama kolaylığı da sağlayacaktır.Koruma süresi 5 yıldır.
Jinekolojik muayene masasına muayene pozisyonunda hazırlanan hastaya rahim ağzını görmeye yarayan spekulum isimli alet yerleştirilir.Antiseptik solüsyon ile rahim ağzı temizlenir.Tenekulum isimli alet ile rahim yatay pozisyonda sabitlenir ve aplikatör aracılığı ile bakırlı spiral rahim içine yerleştirilir.Rahim dışında kalan kılavuz ip yaklaşık 1 cm uzunluğunda kısaltılır. İşlem öncesi ve sonrası vajinal ultrasonografi kontrolü de gerekli basamaklardandır.
Bakırlı spiralin türüne ve içerdiği bakır oranına göre koruyuculuğu minimum 5 yıl maksimum 10 yıl kabul edilir. Klasik T spiral ve multiload spiral 10 yıl, Nova T, Balerin ve boncuklu spiral 5 yıl süre ile kullanılabilir.
Bakırlı Spiral Adet Kanamasını Artırır mı?
Bakırlı spirallerin içeriğindeki bakırın rahim iç yüzeyinde (endometrium) yarattığı inflamasyon nedeniyle genellikle adet miktarında ve süresinde bir miktar artma olması muhtemeldir. Bu durum özellikle uygulama sonrası ilk 3 ila 6 ay içinde daha belirgindir.
Adet başlangıcında birkaç gün lekelenme, 3-4 gün kanama ardından birkaç gün lekelenme şeklinde toplam 8 gün süren bir kanamalı dönem normal kabul edilmektedir. Bazen uygulamadan 10-15 gün sonra az miktarda bir ara kanama da beklenebilir. Hastanın bu konularda bilgilendirilmesi hem kaygıyı azaltacak hem de olası komplikasyonların erken farkına varılmasını sağlayacaktır.
Avantajları;
Yan etkileri;
Bakırlı Spiral ile Hormonlu Spiral Arasındaki Farklar
Ankara ‘da klasik T spiral uygulaması kamu hastaneleri jinekoloji polikliniklerinde, eğitim ve araştırma hastanelerinin aile planlaması bölümünde , uygun ekipman ve eğitimli personele sahip TSM ( toplum sağlığı merkezi) ve aile sağlığı merkezlerinde (ASM) uygulanabilir.Ancak boncuklu spiral (gynefix) , balerin spiral ,bakır ile birlikte altın ve gümüş içeren spiraller ancak özel hastane veya muayenehanelerde bu konuda eğitimli Kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından uygulanır. Ankara ‘daki kliniğimde tüm bakırlı spiral formlarını uygulamaktayım.
Hayır. Bakırlı spiraller hormon içermez.
Bakırlı spiraller günlük yaşamda hissedilmez ve ağrı yapmaz. Ancak her kadında görülmemekle birlikte bazı kadınlarda regl sancısına yol açabilirler.
İlk tercih olmamakla birlikte doğum yapmamış kadınlara da bakırlı spiral uygulanabilir.
Evet , bakırlı spiraller geri dönüşümlü korunma sağlarlar. Çıkarıldıktan sonra hemen gebelik mümkündür. Ancak çıkarma işleminden sonra bir veya iki ay beklenilmesi daha uygun olur.
Evet bakırlı spiraller acil korunma yöntemlerinden biridir. Korunmasız ilişkiyi takiben 4-5 gün içinde uygulanırsa istenmeyen gebeliği önleyebilir.
